Từ bột ngọt đến chip AI: Hành trình hơn 100 năm Ajinomoto thành “người giữ chìa khóa” ngành bán dẫn
Ít ai biết rằng, đằng sau thương hiệu thực phẩm hơn 100 năm tuổi của Nhật Bản là một doanh nghiệp đang nắm giữ vị trí đặc biệt trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu – nền tảng của cuộc cách mạng AI.
ABF của Tập đoàn Ajinomoto đang là mắt xích chiến lược trong cuộc đua AI toàn cầu
Trong bối cảnh AI bùng nổ, cuộc cạnh tranh giữa các tập đoàn công nghệ không chỉ diễn ra ở phần mềm hay thuật toán mà còn ở năng lực sản xuất chip bán dẫn. Đằng sau những tên tuổi như Nvidia, Intel hay AMD là chuỗi cung ứng phức tạp, nơi Ajinomoto đóng vai trò được nhiều chuyên gia gọi là “khó thay thế”.
Từ bột ngọt đến vật liệu bán dẫn
Câu chuyện bắt đầu từ nền tảng khoa học làm nên tên tuổi của Ajinomoto hơn một thế kỷ: Khoa học về Axit amin (AminoScience).
Xuất phát từ nghiên cứu axit amin glutamate để sản xuất bột ngọt AJI-NO-MOTO®, Ajinomoto đã mở rộng ứng dụng sang nhiều lĩnh vực như dinh dưỡng, y học, công nghệ sinh học, vật liệu chức năng và môi trường. AminoScience hiện được xem là năng lực cốt lõi giúp tập đoàn tạo ra giá trị vượt ra ngoài ngành thực phẩm truyền thống.
Tại Việt Nam, triết lý này được thể hiện qua mục đích tồn tại của Ajinomoto Việt Nam: “Góp phần mang đến sức khỏe và hạnh phúc cho người dân và xã hội Việt Nam thông qua việc cung cấp những sản phẩm chất lượng và sáng kiến có giá trị với nền tảng Khoa học về Axit amin (AminoScience)”. Từ thực phẩm, dinh dưỡng đến các sáng kiến sức khỏe cộng đồng, định hướng này phản ánh cách Ajinomoto vận dụng khoa học cốt lõi để tạo giá trị cho xã hội.
Bước ngoặt đến vào những năm 1990, khi ngành bán dẫn đối mặt với yêu cầu thu nhỏ linh kiện nhưng vẫn đảm bảo khả năng xử lý dữ liệu mạnh mẽ hơn.
Các kỹ sư Ajinomoto phát hiện vật liệu từ công nghệ lên men axit amin có đặc tính cách điện, cách nhiệt và độ ổn định phù hợp để chế tạo lớp nền chip bán dẫn. Ajinomoto Build-up Film (ABF) ra đời từ đó.
“Xương sống” của siêu chip AI
ABF là màng phim đặc biệt dùng trong chất nền chip bán dẫn cao cấp. Với độ dày siêu nhỏ, vật liệu này đóng vai trò kết nối và truyền tải hàng ngàn tín hiệu điện giữa bộ xử lý và thiết bị điện tử. Nếu chip bán dẫn là bộ não của hệ thống AI, ABF chính là nền móng giúp bộ não đó hoạt động.
Từ khi Intel áp dụng ABF vào sản xuất cuối thập niên 1990, vật liệu này dần thành tiêu chuẩn ngành. Hiện Ajinomoto được cho là nắm hơn 95% thị phần toàn cầu màng phim ABF – tỷ lệ hiếm thấy trong bất kỳ lĩnh vực công nghệ cao nào.
Ajinomoto Build-up Film (ABF) là loại màng siêu mỏng không thể thiếu trong cấu trúc các bộ vi xử lý (CPU, GPU) hiệu suất cao
Sự thống trị này không chỉ đến từ công thức vật liệu mà còn nhờ hệ sinh thái công nghệ tích lũy hơn hai thập kỷ: bí quyết xử lý phân tử axit amin, dây chuyền sản xuất chuyên biệt và tiêu chuẩn kỹ thuật được các hãng chip hàng đầu công nhận, tạo rào cản gia nhập rất lớn.
AI mở ra cơ hội cho doanh nghiệp thực phẩm
Sự bùng nổ AI khiến nhu cầu chip hiệu năng cao tăng mạnh. Trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, xe tự hành và hàng loạt ứng dụng AI đều cần bộ xử lý ngày càng mạnh hơn, kéo theo nhu cầu ABF cũng tăng.
Biểu đồ tăng trưởng giá trị thương hiệu Ajinomoto qua các năm (nguồn Interbrand)
Dù mảng vật liệu chức năng chỉ chiếm tỷ trọng doanh thu không lớn trong cơ cấu kinh doanh của Ajinomoto, nhưng lại đóng góp tỉ lệ lợi nhuận rất cao – cho thấy giá trị vượt trội từ các sản phẩm công nghệ phát triển dựa trên nền tảng nghiên cứu khoa học lâu dài.
Bài học từ tư duy đổi mới
Câu chuyện của Ajinomoto mang đến bài học đáng suy ngẫm cho cộng đồng doanh nghiệp. Thay vì mở rộng sang lĩnh vực hoàn toàn mới, Ajinomoto chọn khai thác sâu hơn thế mạnh cốt lõi đã tích lũy qua hàng chục năm.
Từ khám phá vị umami đầu thế kỷ XX đến ứng dụng AminoScience trong dinh dưỡng, y học và vật liệu bán dẫn thế kỷ XXI, Ajinomoto cho thấy đổi mới sáng tạo không nhất thiết bắt đầu từ những điều xa lạ. Giá trị đột phá có thể xuất hiện khi doanh nghiệp nhìn thấy khả năng mới trong chính năng lực cốt lõi của mình.
AminoScience ngày nay không còn chỉ gắn với thực phẩm mà đã trở thành nền tảng cho nhiều lĩnh vực công nghệ: từ chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng y học đến vật liệu bán dẫn, đều dựa trên cùng một nền tảng khoa học.
Trong cuộc đua AI toàn cầu, thế giới thấy những thương hiệu công nghệ ở tuyến đầu. Nhưng phía sau những con chip quyền năng là các doanh nghiệp âm thầm cung cấp vật liệu thiết yếu.
Ajinomoto là một ví dụ. Hơn 100 năm sau khi tạo ra bột ngọt đầu tiên, tập đoàn Nhật Bản chứng minh rằng một doanh nghiệp thực phẩm có thể trở thành mắt xích chiến lược của ngành công nghệ cao, nếu kiên trì theo đuổi nghiên cứu khoa học và không ngừng tìm kiếm giá trị mới từ năng lực cốt lõi.