Startup AI Nhật Bản ra mô hình AI mới, tuyên bố sánh ngang Claude Fable và Mythos
Vào ngày 12/6/2026, Bộ Thương mại Mỹ yêu cầu Anthropic ngừng cung cấp Fable 5 và Mythos 5 với lý do an ninh quốc gia. Do không thể phân tách người dùng nội địa và quốc tế kịp thời, Anthropic buộc phải khóa toàn bộ quyền truy cập hai model này trên phạm vi toàn cầu, khiến hàng trăm triệu người dùng mất kết nối chỉ sau vài giờ.
Chỉ 10 ngày sau sự kiện đó, Sakana AI – một startup có trụ sở tại Tokyo – công bố Fugu. Theo tuyên bố của hãng, phiên bản cao cấp nhất của Fugu có năng lực tương đương Fable 5 và Mythos, nhưng không chịu bất kỳ hạn chế xuất khẩu nào.
Ảnh: Thế Duyệt
Khác biệt nhờ kiến trúc điều phối
Điểm đặc biệt của Fugu không nằm ở việc tạo ra một model khổng lồ duy nhất, mà ở cơ chế điều phối. Cụ thể, Fugu được huấn luyện để đóng vai trò trung tâm: tiếp nhận câu hỏi từ người dùng, tự quyết định xử lý hay chuyển cho các model AI khác, phân chia nhiệm vụ, kiểm tra kết quả và tổng hợp phản hồi. Tất cả diễn ra sau một API duy nhất, người dùng chỉ thấy một đầu vào và một đầu ra.
Sakana gọi đây là “trí tuệ tập thể”, lấy cảm hứng từ đàn cá di chuyển đồng bộ mà không cần chỉ huy. Tên công ty cũng bắt nguồn từ ý tưởng này: Sakana nghĩa là “cá” trong tiếng Nhật.
Fugu có hai phiên bản: bản tiêu chuẩn tối ưu tốc độ, phù hợp viết code và chat; Fugu Ultra dành cho các bài toán phức tạp nhiều bước như nghiên cứu khoa học, phân tích bảo mật và tra cứu bằng sáng chế.
Sơ đồ kiến trúc Fugu – một endpoint tiếp nhận request và điều phối nhiều model AI bên trong
Hiệu suất cạnh tranh với Claude Fable 5
Theo benchmark do Sakana công bố, Fugu Ultra đạt 73,7 điểm trên SWE-Bench Pro (kiểm tra kỹ năng lập trình), vượt Claude Opus 4.8 (69,2) và GPT-5.5 (58,6). Trên LiveCodeBench, Fugu Ultra đạt 93,2 – cao hơn Gemini 3.1 Pro (88,5). Ở Humanity’s Last Exam, Fugu Ultra đạt 50,0, sát với Opus 4.8 (49,8).
Tuy nhiên cần lưu ý: Fable 5 và Mythos không thực sự có trong bài so sánh vì đã bị đình chỉ. Khi so sánh trực tiếp, Fable 5 vẫn nhỉnh hơn Fugu Ultra trên SWE-Bench Pro. Sakana dùng từ “ngang vai” chứ không phải “vượt trội”. Ngoài ra, toàn bộ số liệu do Sakana tự công bố, chưa qua kiểm định độc lập.
Điểm hiệu năng của Fugu do Sakana công bố – Ảnh: Sakana
Một điểm thú vị: ở nhiều bài test, Fugu tiêu chuẩn cho điểm cao hơn Fugu Ultra, cho thấy việc huy động nhiều model không phải lúc nào cũng mang lại kết quả tốt hơn.
Nền tảng học thuật và đội ngũ sáng lập
Fugu dựa trên hai công trình nghiên cứu được ICLR 2026 chấp nhận: TRINITY (hệ thống phân vai Thinker – Worker – Verifier) và Conductor (dùng học tăng cường để tối ưu chiến lược phối hợp).
Đứng sau Sakana AI là David Ha (CEO), cựu nghiên cứu viên Google Brain, và Llion Jones (đồng sáng lập kiêm CTO), đồng tác giả bài báo “Attention Is All You Need” năm 2017 – nền tảng cho kiến trúc transformer ngày nay. Công ty thành lập năm 2023 tại Tokyo, hiện định giá khoảng 2,65 tỷ USD sau vòng Series B tháng 11/2025, với sự tham gia của NVIDIA, Mitsubishi UFJ và Google.
David Ha và Llion Jones, hai đồng sáng lập của Sakana AI
Giá cả và phạm vi tiếp cận
Fugu tương thích API OpenAI, giúp developer đang dùng Claude, GPT hay Gemini chỉ cần đổi endpoint. Gói trả phí: Fugu Ultra giá 5 USD/triệu token đầu vào và 30 USD/triệu token đầu ra. Đăng ký tháng có ba mức: 20, 100 và 200 USD, bao gồm cả hai phiên bản. Người dùng đăng ký trước cuối tháng 7/2026 được tặng thêm một tháng.
Dịch vụ chưa có tại EU và EEA do đang hoàn thiện tuân thủ GDPR. Người dùng tại Việt Nam và hầu hết quốc gia khác có thể truy cập bình thường qua console.sakana.ai.
Giao diện console Sakana Fugu – Ảnh: Internet
David Ha viết trên X: “Phụ thuộc vào model của một công ty duy nhất cho cơ sở hạ tầng quốc gia là rủi ro lớn. Quyền truy cập có thể biến mất chỉ sau một đêm.” Dù hấp dẫn về mặt thương mại, luận điểm này vẫn có điểm mâu thuẫn: pool model của Fugu chủ yếu dựa vào Opus, GPT và Gemini – đều là model Mỹ. Nếu nhiều nhà cung cấp cùng bị hạn chế, khả năng xoay xở của Fugu cũng bị thu hẹp.