Vì sao RAM không thể ngừng tăng giá?

Dù Tổng thống Trump không muốn người tiêu dùng Mỹ phải gánh thêm chi phí, các nhà hoạch định chính sách có rất ít công cụ để giải quyết cuộc khủng hoảng chip nhớ – nguyên nhân đằng sau đợt tăng giá sản phẩm Apple gần đây.

Chỉ có một số ít công ty sản xuất chip nhớ và lưu trữ trên toàn cầu, và việc xây dựng nhà máy mới mất hàng năm trời.

Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology là ba cái tên thống trị thị trường chip DRAM. Nhưng cả ba đều đang dồn phần lớn công suất cho ngành AI, bóp nghẹt nguồn cung dành cho công nghệ tiêu dùng.

Bóng ma khủng hoảng

Các nhà lập pháp Mỹ đã chi hàng chục tỷ USD tài trợ và tín dụng thuế để mở rộng sản xuất bán dẫn trong nước.

Micron đang xây dựng nhà máy chip nhớ tại Boise (Idaho) và Clay (New York). Nhưng cơ sở tại Idaho phải đến giữa năm 2027 mới hoạt động, còn nhà máy New York phải chờ tới năm 2030.

Giá chip nhớ vẫn không ngừng tăng bất chấp nỗ lực chính sách. Ảnh: The Verge.

“Bạn đang chứng kiến một sự chuyển dịch công nghệ với tốc độ chóng mặt, nhưng lại bị kìm hãm bởi những hệ thống vật lý chậm chạp như các nhà máy sản xuất,” Kathryn Mitchell, cố vấn chính sách công nghệ tại DLA Piper, nhận định.

Các nhà sản xuất chip nhớ cũng rất thận trọng, không muốn tạo ra đợt dư thừa nguồn cung mới.

Thị trường chip nhớ từng trải qua những chu kỳ “bùng nổ – suy thoái”. Năm 2023, SK Hynix – hiện được định giá hơn 1.000 tỷ USD – còn thua lỗ hàng tỷ USD và phải cắt giảm sản lượng. Micron cũng sa thải 15% nhân sự cùng năm.

Chỉ đến khi cơn sốt AI bùng nổ, nhu cầu chip nhớ chuyên dụng cho máy chủ huấn luyện AI mới tăng vọt. Các trung tâm dữ liệu AI ngốn một lượng khổng lồ chip nhớ truyền thống.

Các nhà sản xuất chip nhớ thận trọng trước nguy cơ dư cung. Ảnh: Reuters.

“Các công ty AI là những tay chơi có ‘túi tiền sâu’ nhất nền kinh tế và họ đang trả giá cao hơn tất cả để gom chip nhớ. Phần còn lại phải chấp nhận móc hầu bao,” Jim Secreto, cựu chuyên gia Bộ Thương mại Mỹ, chia sẻ.

Ông Trump có thể yêu cầu các nhà sản xuất phân bổ một tỷ lệ chip nhớ nhất định cho thiết bị tiêu dùng. Nhưng theo các giám đốc điều hành, giải pháp này khó thực thi và có thể gây đứt gãy nguồn cung ở các phân khúc khác.

“Con bài” Trung Quốc và lằn ranh an ninh quốc gia

Trung Quốc là giải pháp “khắc phục nhanh” gần nhất, nhưng chỉ mang tính chắp vá.

CXMT (sản xuất DRAM) và YMTC (chuyên chip NAND) đang phát triển nhanh và khao khát mở rộng khách hàng toàn cầu.

YMTC đang xây ba nhà máy mới tại Trung Quốc, dự kiến tăng hơn gấp đôi công suất vào cuối năm 2027.

CXMT đang xây nhà máy và huy động 4 tỷ USD qua IPO tại Thượng Hải. Doanh thu quý I/2026 của CXMT tăng hơn 700% so với cùng kỳ, dù sản phẩm vẫn đi sau Samsung, SK Hynix và Micron.

Trung Quốc có thể là lời giải nhanh, nhưng cánh cửa bị khóa bởi rào cản an ninh quốc gia Mỹ. Ảnh: Bloomberg.

Washington muốn bảo vệ bí mật công nghệ lõi và giữ vững vị thế cho Micron cùng các nhà cung cấp Hàn Quốc, Nhật Bản.

“Mối đe dọa nào lớn hơn: thiếu hụt linh kiện hay hậu thuẫn Trung Quốc sản xuất bộ nhớ tiên tiến?”, Kevin Wolf, luật sư tại Akin Gump, đặt câu hỏi.

Theo Wolf, “chống lưng” cho Trung Quốc sẽ là bước đi tồi tệ với an ninh quốc gia.

Nhưng tình trạng khan hiếm tồi tệ đến mức một số hãng công nghệ tiêu dùng khổng lồ phải cầu xin chính quyền Mỹ nới lỏng hạn chế hợp tác với Bắc Kinh. Họ cũng muốn Washington tạo điều kiện để Samsung và SK Hynix tăng sản lượng tại các cơ sở ở đại lục.

Năm 2022, Apple từng hợp tác với YMTC để đưa nhà sản xuất chip NAND Trung Quốc này thành đối tác cung cấp bộ nhớ flash. Nhưng kế hoạch buộc phải hủy bỏ trước làn sóng phản đối từ các nhà lập pháp.